Wat is mindfulness?

Mindfulness gaat over het bewust worden van (veelal onbewuste) patronen waardoor je meer vrijheid creëert in je denken, doen en voelen. Het is een vaardigheid in aanwezig zijn in het hier en nu. En zoals met iedere vaardigheid kun je ook de vaardigheid van mindfulness trainen en sterker maken.

Mindfulness wil dus zoveel zeggen als: “Je neemt een moment de rust en tijd om op te merken wat er in je omgaat, zonder daarover te oordelen.” Zo kun je ruimte scheppen en toelaten dat je er als mens mag zijn, zonder voorwaarden.

Wetenschappelijk onderzoek aan het menselijk brein heeft aangetoond dat er al na 30 dagen resultaten worden geboekt door van mindfulness een gewoonte te maken. De volgende resultaten kunnen geboekt worden door je een paar minuten per dag bewust te zijn van wat je doet, denkt en voelt:

  • Verhoogde concentratie
  • Verbeterde alertheid en reactievermogen
  • Meer empathie
  • Beter kunnen reguleren van emoties
  • Sterke afname van angsten en depressies

Mindfulness is al eeuwenoud, afkomstig uit het Boeddhisme en het staat voor vriendelijk, liefdevol en opmerkzaam waarnemen, zonder oordeel. De wetenschap heeft zich erover ontfermd en is bezig met onderzoeken over de invloed van stress op lichaam en geest en de reductie van deze stress met behulp van mindfulness en meditatie. 

Het aantal onderzoeken is de afgelopen 10 jaar exponentieel gestegen en toont keer op keer aan dat mindfulness veelbelovend is voor zowel ‘gezonde’ mensen als mensen met specifieke emotionele klachten. Er wordt volop wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effectiviteit van het programma op psychologisch en lichamelijk functioneren, waaruit onder andere het volgende blijkt: 

  • een verbeterd reactievermogen en verhoogde concentratie
  • toenemend empathisch vermogen
  • afnemende kans op burn-out
  • significante afname van angst en depressie
  • gunstige effecten voor mensen met verslaving
  • afname van chronische pijn 
  • verbetering van algehele levenskwaliteit bij kankerpatiënten
  • betere emotieregulatie

Jon Kabat-Zinn stelt dat het onderzoek naar het effect van mindfulness en meditatie zelfs na ruim 35 jaar nog in de kinderschoenen staat. Maar nu is wel aangetoond dat mindfulness net zo effectief is als antidepressiva om terugval te voorkomen bij een depressie. Bedenk alleen eens wat voor kostenbesparing dat oplevert in de gezondheidszorg. Belangrijker is echter dat de kwaliteit van het leven van miljoenen mensen met depressieve klachten door mindfulness enorm toeneemt.

Elke dag een kleine dosis mindfulness heeft al effect. Het hoeft geen levenswerk te worden. Begin gewoon. Onderzoek wijst uit dat mindfulness effect heeft, het maakt je leven makkelijker.

Piekeren, angst, neerslachtigheid, onrust, ongelukkig zijn en allerlei andere psychologische klachten worden veroorzaakt doordat we ons laten meeslepen door onze eigen verhalen, waarin verleden en toekomst centraal staan. Ons gedrag wordt daarbij bepaald door onze onbewuste conditioneringen en automatische patronen in denken, doen en voelen die we van kinds af aan hebben overgenomen en ons zijn aangeleerd.

Jon Kabat-Zinn, ontwikkelaar van Mindfulness-Based Stress Reductie (MBSR), heeft een training ontwikkeld om mensen te helpen omgaan met de uitdagingen in hun leven. Tijdens deze training leer je bewust in het moment te zijn en te kijken met zachte aandacht naar dat wat zich aandient in je waarneming. 

Door het volgen van deze training heb ik besloten dat dit voor iedereen toegankelijk zou moeten zijn, omdat het helpend en ondersteunend werkt, welke levensvraag je ook bezighoudt. 

1. Creëer aandachtsvolle gewoontes

Doe je ochtendactiviteiten met aandacht. Poets je tanden bijvoorbeeld met volle aandacht of wees mindful tijdens het ontbijten. Hiermee ontwikkel je het bewust aanwezig zijn in het moment. Het kost je geen extra tijd, dus waarom eigenlijk niet op deze manier opstaan?

2. Ontwikkel een meditatieroutine

Jon Kabat-Zinn start iedere ochtend met 40-60 minuten mindful yoga, waarna hij mediteert. Dit is niet voor iedereen haalbaar, maar je kunt al beginnen met een korte stretch, een aantal yogahoudingen of een meditatie van 5 minuten. Kijk wat haalbaar is in jouw leven en maak hier een dagelijkse gewoonte van.

3. Check in bij jezelf

Neem voordat je je dag begint een moment van aandacht. Hoe voel je je deze ochtend? Breng je aandacht naar je lichaam, hoe voelt je lichaam? Wat is je intentie van de dag? Dit helpt je om de hele dag meer mindful te kunnen zijn. Vervolgens kun je gedurende de dag op verschillende momenten opnieuw bij jezelf inchecken. Ieder uur, 1 keer per dag of vaker, net wat het beste bij jou past.